Whistleblowing w bankach

Zmiany odnośnie whistleblowingu w prawie bankowym

Podstawa prawna

Na podstawie art. 9 ust. 2a nowelizacji ustawy Prawo bankowe z dnia 1 listopada 2015 r. (Dz. U. Poz. 1513) ustawodawca wprowadził obowiązkowy system anonimowego zgłaszania naruszeń, który stanowi implementację art. 71 dyrektywy CRD IV. Do tej pory whistleblowing był fakultatywny.

Cel regulacji

  • Celem tej regulacji jest przełamanie asymetrii informacyjnej przez umożliwienie zgłaszającym powiadomienie o naruszeniach bez obaw indentyfikacji. Po stronie banku powstaje ciężar zapewnienia, że procedury pozwalają zachować anonimowość zgłaszającemu.
  • Realizacja tego obowiązku jest uzależniona od stopnia zaangażowania banku w dostarczanie odpowiednich procedur i narzędzi -> Przykad: skrzynka na pisemne wiadomości, umieszczona tak, żeby pracownicy bez obaw mogli składać zawiadomienia.

Zapewnienie anonimowości

  • Otwarta pozostaje kwestia czy zapewnienie anonimowości polegać ma na fizycznej niemożliwości ustalenia tożsamości zgłaszającego, o ile ten sam nie ujawni swojego nazwiska w zgłoszeniu czy bądź też, że bank ma obowiązek powstrzymywania się przed identyfikacją zgłaszającego za pomocą własnych systemów IT.
  • Bez wątpienia formalne wyznaczenie procedur anonimowego zgłaszania to zbyt mało, aby mówić o zachowaniu anonimowości.

Adresat naruszenia

  • Co do zasady zgłoszenie naruszenia powinno być dostarczone bezpośrednio członkowi zarządu.
  • Dopuszczonalne jest zgłoszenie także za pośrednictwem danej komórki organizacyjnej banku, jeżeli członek zarządu otrzymuje w krótkim czasie wszystkie zgłoszenia.
  • W szczególnych wypadkach adreatem naruszenia może być także członek rady nadzorczej banku.
  • Brak jest wksazania przez ustawodawcę szczególnych wypadków -> Przykład: Zgłoszenie dotyczące członka zarządu.

Zgłaszający

  • Z treści przepisów nie wynika kto może dokonać zgłoszenia, ale jedynie komu bank ma zapewnić ochronę. Ustawowe minimum oznacza, że bank musi zapewnić ochronę pracownikom.
  • Należałoby rozszerzyć krąg podmiotów do interesariuszy, ich przedstawicieli, ale także do osób zatrudnionych na umowę zlecenie.

Zakres przedmiotowy

  • Stosunkowo szeroki, gdyż obejmuje naruszenia prawa (hard law, soft law) oraz obowiązujących w banku procedur i standardów etycznych.
  • Wystarczające jest usprawiedliwione podejrzenie naruszenia.

Ochrona

  • Ma być zapewniona przed działaniami o charakterze represyjnym, dyskryminacją lub innymi rodzajami niesprawiedliwego traktowania.

Wnioski

  • W niektórych wypadkach samo zgłoszenie ze względu na unikalną wiedzę w nim zawartą pozwala na mimowolne zidentyfikowanie osoby zgłaszającej. Identyfikacja może być przypadkowym efektem uboczbym wewnętrznego postępowania wyjaśniającego.
  • Nie jest wykluczone równoległe funkcjonowanie procedur zgłaszania nie anonimowego, gdyż stanowiłoby to zbyt daleko idące ograniczenie. Co więcej, ustawodawca nie zakazuje stosowania innych procedur.

Źródło

http://mifid.pl/wp-content/uploads/2015/11/Najwa%C5%BCniejsze-zmiany-w-corporate-governance-w-bankach-wedle-nowelizacji-ustawy-Prawo-bankowe.pdf

https://www.bfg.pl/sites/default/files/dokumenty/ustawa_o_nadzorze_makroostroznosciowym.pdf